Galeria Piekary zaprasza 9.02 o godz. 19.00 na wernisaż wystawy Andrzeja Pawłowskiego "Światłem pisane

Wystawa potrwa do 5.03.2010 r.

Galeria Piekary
ul. Piekary 5 (I piętro)
Poznań

Andrzej Pawłowski (1925 – 1986) ukończył studia w 1950 roku na Wydziale Architektury Wnętrz
krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, w której na początku lat 60. założył Wydział Form
Przemysłowych. Doświadczenie projektanta, zasadzające się na prowadzonych przez Pawłowskiego
badaniach i redagowanych tekstach teoretycznych, stanowiło integralną część całej jego twórczości
rozpostartej od dzieł rzeźbiarskich, przez malarstwo, fotografię do filmowanych projekcji. Pawłowski,
związany z Grupą Krakowską, permanentnie podejmował problem procesu recepcji, udziału zmysłów
widza w postrzeganiu prac artystycznych. Dążył do zakłócenia prostego schematu odbierania dzieł sztuki,
jako odzwierciedlających bezpośrednio świat, w którym egzystujemy, nierzadko adaptując w tym celu
analizy procesów fizycznych (np. wykresy krzywych łańcuchowych), które wspomagały jego działalność
twórczą. Innymi słowy, skłaniał do refleksji i aktywnego uczestnictwa w odbiorze, prowokując do rewizji
mechanizmów odczytywania prac. Jednocześnie bacznej analizie poddawał sam proces twórczy
w oparciu o ideę „formy naturalnie ukształtowanej” sformułowanej przez niego na początku lat 60..
Do jego najważniejszych realizacji należą: „Formy naturalnie ukształtowane” (1963, 1977), „Stymulatory
wrażeń nieadekwatnych” (1963, 1964), „Powierzchnie naturalnie ukształtowane” (1965, 1966), „Epitafia”
(1978), „Manekiny” (1964), „Sarkofagi krakowskie” (1975), „Genesis” (1977) oraz prace powstałe
w efekcie eksperymentów fotochemicznych pokazywane na wystawie „Światłem pisane” w Galerii Piekary.
Wystawa „Światłem pisane” zasadza się na prezentacji wybranych realizacji z cyklów, w których artysta
wykorzystywał materiały fotochemiczne oraz wpływ światła na ten materiał, modelując dzięki tej
zależności kompozycje. Tym samym rezygnując z aparatu, odnosił się do materialnej esencji fotografii –
obrazu zapisanego światłem. Historycznym punktem odniesienia dla tych prac są pierwsze fotogramy
uzyskiwane przez Williama Foxa Talbota, przede wszystkim zaś fotogramy powstające w kręgu Bauhausu
w I połowie XX wieku. Tworzone przez László Moholy-Nagy’iego zapisy efektów działania światłem na
papierze światłoczułym stanowiły, w myśl Węgra, obrazy przypominające malarstwo, przy czym światło
pełniło tutaj rolę pigmentu. Echo tej koncepcji wybrzmiewa już w założeniu Pawłowskiego, podług
którego eksperymenty formalne, w przypadku fotografii, doprowadzić miały do jej przewartościowania
w kierunku twórczym. Światło stawało się zatem zasadniczym środkiem kreacji i pozwalało na budowanie
i modelowanie przedstawienia.
W „Luxogramach I” (1954) – rozpoczynających eksperymenty Pawłowskiego, „Luxogramach II”
(1955), „Heliogramach” (1956), „Somnanach” (1959), czy „Mutacjach” (1959) artysta koncentruje się na
próbie oddania ruchu i przestrzennym modelunku form za pomocą światła i różnorakich przedmiotów
oraz materiałów. Wykorzystując zarówno podświetlane formy geometryczne („Luxogramy I”), jak
i dłonie, ramiona, które stają się przesłonami dla światła („Mutacje”), w efekcie uzyskuje często obrazy
o charakterze abstrakcyjnym, choć czasami, tak jak w „Mutacjach” pozwalają one na rozpoznanie
kształtów ciała, czy innych obiektów.
Osobną problematykę wyrażają tzw. „obrazy dotykowe” – „Prolegomena” (1962), „Ślady gestu”
(1962) i „Epitafia II” (1984). Prace te powstały w rezultacie malowania rękoma maczanymi
w wywoływaczu wprost na papierze fotograficznym, przy świetle dziennym lub poprzez przykładanie
fragmentów ciała i dłoni do podłoża. Obrazy dotykowe są zatem szczególnym przykładem wprowadzenia
gestu artysty do działań fotochemicznych. Jak pisze Adam Sobota prace te „...stanowią łącznie
specyficzne połączenie sztuki ciała, malarstwa gestu oraz form dla których punktem odniesienia
są abstrakcyjne kategorie energii i światła.” Pozostają też niezwykle podatne na odnajdywanie
w nich pewnych wizji, podpowiadanych przez metaforyczne tytuły poszczególnych dzieł.
Istotnym dopełnieniem, wyżej wymienionych prac, pozostają prezentowane na wystawie dwa filmy
Pawłowskiego – „Kineformy” (1957) i „Tam i tu” (1957). Podobnie jak fotogramy i obrazy dotykowe,
wyrastają one z zainteresowania światłem, traktowanym jako środek kreacji. Filmy są zapisami
wybranych spektakli świetlnych, które artysta urządzał w latach 50., między innymi w teatrze
Tadeusza Kantora Cricot 2. Projekcje ilustrują czasoprzestrzenną koncepcję form w ruchu, wpisując się
w szersze zainteresowanie kinetyzmem wśród takich artystów jak Calder, Gabo, czy Tinguely.


Na wystawie zostaną zaprezentowane prace z cykli: „Luxogramy I” (1954), „Luxogramy II” (1955),
„Heliogramy” (1956), „Mutacje” (1959), „Somnamy” (1959), „Prolegomena” (1962), „Omamy/ Ślady
gestu” (1962), „Discovery” (1984), „Epitafia II” (1984) oraz dwa filmy: „Kineformy” (1957) i „Tam i tu”
(1957), a także film dokumentalny.