dotyczace prawa autorskiego i praw pokrewnych.
AUTOR
Osoba, która jest twórcą utworu (Art.8.2 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych)
UTWÓR
Każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, utrwalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie
od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (Art. 1.1 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych)
Przedmiotem prawa autorskiego są - w szczególności - utwory:
- wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe,
kartograficzne, programy komputerowe) - plastyczne
- fotograficzne
- lutnicze
- wzornictwa przemysłowego
- architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne
- muzyczne i słowno-muzyczne
- sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne
- audiowizulane (w tym wizualne i audialne)
PRAWA AUTORSKIE
To prawa autorskie osobiste i prawa autorskie majątkowe.
AUTORSKIE PRAWA OSOBISTE
Chronią nie ograniczoną w czasie i nie podlegająca zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem,
a w szczególności prawo do:
- autorstwa utworu
- oznaczenie utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem, albo do udostępnienia go anonimowo
- nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania
- decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności
- nadzoru nad sposobem korzystania z utworu
Są to prawa niezbywalne, nie można ich na nikogo przenieśc. Autor może natomiast zobowiazać się, że nie będzie
wykonywał swoich autorskich praw osobistych (np. zgadza się, żeby nie podawano jego nazwiska jako autora).
Może także upoważnić osobę trzecią do wykonywania tych praw (np. do dokonywania zmian w utworze
w konkretnym zakresie).
AUTORSKIE PRAWA MAJĄTKOWE
Prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia
za korzystanie z utworu. (Art. 17 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).
Autor może uzależnić każdorazowe publiczne wykorzystanie swojego utworu od uiszczenia należnego honorarium.
W przeciwieństwie do autorskich praw osobistych autorskie prawa majątkowe są zbywalne.
Autor może je przenieść na osobę trzecią, może także udzielić licencji na korzystanie z utworu.
WYKORZYSTANIE UTWORU
Zależy od uiszczenia autorowi odpowiedniego honorarium. Art. 50 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych
wymienia 12 pól eksploatacji na których może być wykorzystany utwór:
- utrwalenie,
- zwielokrotnienie określona techniką,
- wprowadzenie do obrotu,
- wprowadzenie do pamięci komputera,
- publiczne wykonanie albo publiczne odtworzenie,
- wystawienie,
- wyświetlenie,
- najem,
- dzierżawa,
- nadanie za pomoca wizji lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stację naziemną,
- nadanie za pośrednictwem satelity,
- równoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację radiową lub telewizyjną.
Wynagrodzenie przekazywane autorowi z tytułu wykorzystania jego chronionego utworu.
PRZENIESIENIE AUTORSKICH PRAW MAJĄTKOWYCH
Odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie praw do korzystania z utworu, rozporządzania nim i pobierania wynagrodzenia
z tego tytułu. Autor, który przeniesienie majątkowe prawa autorskie, nie może już z nich korzystać, czyli nie może
zarabiać na danym utworze na tych polach eksploatacji, do których przeniósł swoje prawa. Przeniesienie autorskich
praw majątkowych obejmuje wykorzystywanie utworu wyłącznie na polach eksploatacji wymienionych w umowie.
LICENCJA
Upoważnienie (pozwolenie) dane przez autora lub osobę której przysługują autorskie prawa majątkowe (licencjodawca)
użytkownikowi utworu (licencjobiorca) na wykorzystywanie utworu w sposób i na warunkach ustalonych między nimi
w odnośnej umowie (umowa licencyjna). Umowa licencyjna obejmuje zezwolenie na wykorzystywanie utworu wyłącznie
na polach eksploatacji wymienionych w umowie. Zawarcie umowy licencyjnej nie powoduje przeniesienia autorskich praw
majątkowych, przysługują one nadal licencjodawcy, który może udzielać dalej innym osobom licencji. Licencja może być
wyłączna i wówczas licencjodawca zobowiązuje się, że nie będzie udzielał licencji innym osobom poza licencjobiorca
ani sam korzystał z utworu. Licencja może byc udzielona na czas oznaczony lub nieoznaczony.
NARUSZENIE PRAW AUTORSKICH
Nielegalne wykorzystanie utworu chronionego przez prawo autorskie. Wykorzystanie utworu bez wiedzy i zgody autora
oraz bez wypłacenia należnego autorowi honorarium.
ARTYSTYCZNE WYKONANIE
Każde wykonanie utworu mające charakter artystyczny, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.
Artystycznymi wykonaniami są w szczególności działania: aktorów, recytatorów, dyrygentów, instrumentalistów,
tancerzy i wokalistów oraz osób w sposób twórczy przyczyniających się do powstania wykonania.
ORGANIZACJE ZBIOROWEGO ZARZĄDZANIA
prawami autorskimi lub pokrewnymi, są to stowarzyszenia zrzeszające twórców, artystów wykonawców, producentów
lub organizacje radiowe i telewizyjne, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych
im praw autorskich lub pokrewnych oraz wykonywanie uprawnień wynikających z ustawy (Art. 104.1 Ustawy
o prawie autorskim i prawach pokrewnych)
Na mocy decyzji Ministra Kultury wydanych na podstawie art. 104 § 1 kodeksu postepowania administracyjnego
i art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych - działają następujące
organizacje zbiorowego zarządzania:
Stowarzyszenie Architektów Polskich (SARP)
Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych (SAWP)
Stowarzyszenie Autorów ZAiKS
Stowarzyszenie Autorów i Wydawców POLSKA KSIĄŻKA
Stowarzyszenie Filmowców Polskich (SFP)
Stowarzyszenie Niezależnych Autorów Radiowych i Telewizyjnych
Stowarzyszenie Polski Rynek Oprogramowania (PRO)
Stowarzyszenie Twórców Ludowych
Stowarzyszenie Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi Twórców Dzieł Naukowych i Technicznych (KOPIPOL)
Związek Polskich Artystów Plastyków (ZPAP)
Związek Artystów Scen Polskich (ZASP)
Związek Polskich Artystów Fotografików (ZPAF)
Związek Producentów Audio-Video (ZPAV)
Związek Stowarzyszeń Artystów Wykonawców (STOART)
Szczególną rolę w zakresie realizacji praw autorskich i pokrewnych pełni Komisja Prawa Autorskiego, działająca
na podstawie art.108 ust.1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Jednym z podstawowych zadań Komisji
jest zatwierdzanie tabel wynagrodzeń proponowanych przez organizacje zbiorowego zarządzania.
OBECNIE OBOWIĄZUJĄCE TABELE POSIADAJĄ:
Związek Polskich Artystów Plastyków (ZPAP) - do utworów plastycznych.
Tabele zatwierdzone 26 maja 1998 r.
Związek Artystów Scen Polskich (ZASP) - zarządzanie prawami autorskimi reżyserów teatralnych i scenografów
oraz aktorów jako artystów wykonawców.
Tabele zatwierdzone 6 kwietnia 1998 r
Związek Stowarzyszeń Artystów Wykonawców (STOART).
Tabele zatwierdzone 18 lipca 2001 r.
Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych (SAWP) - do artystycznych wykonań
utworów muzycznych i słowno-muzycznych.
Tabele zatwierdzone 18 lipca 2001r.
Stowarzyszenie Autorów (ZAiKS) - do utworów literackich, muzycznych, słowno-muzycznych, choreograficznych,
scenicznych i sceniczno-muzycznych.
Tabele zatwierdzone 5 maja 2000 r.
Stowarzyszenie Filmowców Polskich (SFP) - do utworów audiowizualnych.
Tabele zatwierdzone 18 pazdziernika 2001 r.
Związek Polskich Artystów Fotografików (ZPAF) - do utworów fotograficznych.
Tabele zatwierdzone 26 lipca 2001 r.
