nstytut Słowacki w Warszawie, ul. Krzywe Koło 12/14a

Wernisaż z udziałem autorki w czwartek 19 listopada o godz. 17:30, ekspozycja do 7 grudnia 2026 
Kurator: Branislav Štěpánek. Wsparcie: Bratislavský samosprávny kraj 
Współpraca: Inštitút kultúry a moderného umenia

Słowacka fotografka i artystka wizualna Jana Šantavá zaprezentuje w Instytucie Słowackim w Warszawie autorską wystawę FEED THE MIRROR, poświęconą granicom między rzeczywistością a iluzją, stabilnością a niepewnością, osobistą tożsamością a oczekiwaniami społecznymi…

Kiedy świat staje na głowie
Co się dzieje, gdy przestają obowiązywać zasady, do których przywykliśmy? Gdy tracimy grunt pod nogami, a to, co dotąd wydawało się oczywiste, nagle zaczyna wyglądać zupełnie inaczej?
Właśnie te pytania stawia cykl fotograficzny FEED THE MIRROR. Jana Šantavá poprzez starannie inscenizowane obrazy tworzy sytuacje, w których prawa grawitacji zdają się nie obowiązywać, orientacja przestrzenna zostaje zaburzona, a ludzkie ciało przyjmuje pozornie niemożliwe pozycje.
Postacie lewitują, tracą oparcie, pozostają samotne lub uwięzione we własnej przestrzeni. Ich twarze są często odwrócone lub ukryte, dzięki czemu stają się uniwersalnymi symbolami ludzkiego doświadczenia.
Na pierwszy rzut oka fotografie mogą sprawiać wrażenie zabawnych, a nawet surrealistycznych.
Pod ich wizualną perfekcją kryją się jednak pytania o samotność, kruchość relacji międzyludzkich, utratę życiowych pewników oraz potrzebę ponownego zdefiniowania własnej tożsamości.
Iluzje bez cyfrowych trików
Wyjątkowość twórczości Jany Šantavej polega również na sposobie realizacji jej fotografii. Pozornie niemożliwe sytuacje nie powstają dzięki cyfrowemu montażowi obrazów ani komputerowo generowanym iluzjom. Artystka pracuje z fizycznie konstruowanymi scenografiami, rzeczywistymi przestrzeniami, przedmiotami, ludzkim ciałem i starannie przemyślaną perspektywą. To, co odbiorca postrzega jako naruszenie praw fizyki, jest rezultatem precyzyjnych przygotowań i fotograficznych eksperymentów przeprowadzanych bezpośrednio przed obiektywem.
Fotografia staje się w ten sposób nie tylko obrazem rzeczywistości, lecz także narzędziem jej kwestionowania. Widz zostaje zmuszony do ponownego przemyślenia pierwszego wrażenia i zadania sobie pytania, na ile może ufać własnemu spojrzeniu.
Osobiste doświadczenie jako uniwersalna opowieść
Za formalnie dopracowanymi fotografiami kryją się również osobiste doświadczenia artystki związane z istotnymi zmianami życiowymi. Tematy samotności, utraty równowagi i poszukiwania nowego punktu oparcia wiążą się z przemianą ról kobiecych i rodzinnych, doświadczeniem straty, ale także z procesem samoakceptacji i odnajdywania nowego sensu życia.
Wystawa nie jest jednak autobiograficzną wypowiedzią w dosłownym znaczeniu. Osobista historia przekształca się w niej w uniwersalną metaforę wizualną. Tytuł FEED THE MIRROR – w przenośnym znaczeniu „nakarm lustro” – nawiązuje do potrzeby spojrzenia na własne odbicie bez idealizacji i zaakceptowania również tych aspektów tożsamości, które ukształtowały się pod wpływem trudnych doświadczeń. Rezultatem nie jest opowieść o rezygnacji, lecz o transformacji. Utrata poczucia bezpieczeństwa może stać się początkiem nowej wolności, a zmiana perspektywy – szansą na inne spojrzenie na siebie i otaczający świat.
Fotografia doceniana na arenie międzynarodowej
Cykl FEED THE MIRROR  otrzymał w 2026 roku wyróżnienie honorowe (Honorable Mention) w prestiżowym międzynarodowym konkursie International Photography Awards (IPA).
Więcej informacji o artystce na jej stronie autorskiej www.janasantava.com 
Prezentacja w Warszawie stanowi kolejny etap międzynarodowej działalności artystycznej Jany Šantavej, a zarazem okazję do przybliżenia polskiej publiczności współczesnej słowackiej fotografii inscenizowanej.
Wystawa odbywa się przy wsparciu Bratysławskiego Kraju Samorządowego (Bratislavský samosprávny kraj) we współpracy ze stowarzyszeniem Inštitút kultúry a moderného umenia, które uczestniczy w realizacji projektu i wspiera promocję współczesnej słowackiej sztuki wizualnej za granicą.