Muzeum Historii Żydów im. Gaona Wileńskiego, Centrum Tolerancji, Naugarduko g. 10, Wilno 
Prezentacja projektu fotograficzno-badawczego poświęconego zanikającym śladom historii 
„Ślady Nieobecności” - w czwartek 20 listopada 2025 o godz. 18:00. Wstęp wolny 
Wydarzenie poprowadzi dr Barbara Jundo-Kaliszewska

The Index of Vanished  to dwuczęściowa publikacja artystyczno-dokumentalna poświęcona zanikającym śladom historii — miejscom, obiektom i narracjom, które zostały wymazane z krajobrazu i pamięci. Projekt powstał w Wilnie, mieście szczególnie naznaczonym brakiem i nieciągłością.
To opowieść o tym, jak łatwo historia ulega rozproszeniu, jak ślady dawnych społeczności i ich materialnej obecności stają się nieczytelne lub znikają całkowicie. Fotografie, dokumenty i interwencje wizualne tworzą atlas pustych miejsc — strukturę, w której obraz i tekst uzupełniają się i prowadzą widza przez przestrzeń pomiędzy pamięcią a jej zanikiem.
Publikacja składa się z dwóch integralnych części:
1. Książka fotograficzna (68 stron)
Fotografie zestawione z numeracją, fragmentami archiwów i współczesnymi narzędziami rekonstrukcji tworzą wizualny katalog nieobecności. Każdy element jest tropem, pozostałością lub świadectwem dawnego istnienia — przefiltrowanym przez współczesne systemy rejestracji.
2. Publikacja tekstowa (osobna broszura)
Eseje autora rozwijają wątki obecne w zdjęciach, otwierają nowe interpretacje i łączą praktykę fotograficzną z refleksją nad archiwami, pamięcią, historią i jej odkształcaniem.

Fragment z Prologu:
Każdy fragment, przemianowany i zarchiwizowany,
staje się wpisem w systemie, który niczego nie pamięta. Kamienie nie są już świadkami —
pozostały jedynie cyfrowe ślady tego, co kiedyś istniało.
Historia została spłaszczona do danych,
wiara przełożona na piksele,
a utrata zachowana w doskonałej rozdzielczości. To indeks nieobecności — katalog tego,
czego nie można już dotknąć, a jedynie otworzyć.
Opracowano w Wilnie, 2024–2025.
Odwołania krzyżowe przygotowano na podstawie wizualnych fragmentów zawartych w towarzyszącej publikacji.

Fragment z Epilogu: 

Rekonstrukcja nie jest pamięcią. Odtworzenie obrazu oznacza przesunięcie jego bólu. To, co nazywamy zachowaniem,
może w rzeczywistości być wymazaniem. Każdy odrestaurowany fragment powraca do świata
nieco zmieniony — jaśniejszy, gładszy, łatwiejszy do udźwignięcia. Ta książka nie jest upamiętnieniem. To podręcznik terenowy do patrzenia tam,
gdzie pamięć już nie żyje.
Niniejsza publikacja zaciera granicę między dokumentem a fikcją.
Niektóre postaci i głosy zostały zrekonstruowane,
aby odzwierciedlić milczenie archiwum.

The Index of Vanished

Autor: Bartosz Frątczak

Fotografie, tekst: Bartosz Frątczak

Edycja: Bartosz Frątczak, Daria Izworska

Projekt graficzny i produkcja: ArtPrint.lt / UAB Artprint

Druk: UAB Ciklonas

Miejsce wydania: Wilno, 2025

Nakład I wydania: 30 egzemplarzy

Format: 150 × 210 mm

Strony: 68 + osobna broszura tekstowa

Oprawa: miękka
ISBN 978-609-08-1022-4
Projekt finansowany przez Lithuanian Council for Culture.
Partnerzy: Muzeum Historii Żydów im. Gaona Wileńskiego, Instytut Polski w Wilnie, ArtPrint.lt

Partnerzy medialni: TVP Wilno, Radio Znad Wilii

Bartosz Frątczak — polski fotograf dokumentalny i artystyczny mieszkający w Wilnie. Jego praktyka opiera się na pracy badawczej, łączącej dokument terenowy, studia archiwalne i strategie konceptualne.
Członek Związku Polskich Artystów Fotografików (ZPAF). Student Instytutu Twórczej Fotografii (ITF) Uniwersytetu Śląskiego w Opawie oraz uczestnik programu mentorskiego Sputnik Photos w Warszawie. Jego projekty były prezentowane na Litwie, w Polsce, Czechach oraz w innych krajach Europy.