Galeria Katowice, Związek Polskich Artystów Fotografików Okręg Śląski, ul. Dąbrowskiego 2 
Wernisaż w poniedziałek 1 września o godz. 18:30, ekspozycja do 30 września 2025 
Kurator wystawy: Michał Szalast. Słowo wstępne wygłosi także Arkadiusz Ławrywianiec 
Galeria czynna od wtorku do piątku w godz. od 17:00 do 20:00, wstęp wolny

Barwa jako opowieść. Przestrzeń jako pytanie. Kompozycja jako ślad ludzkiej obecności.
Fotografie Vladimíra Birgusa od ponad czterech dekad zmuszają nas do patrzenia inaczej — intensywniej, wolniej, z poczuciem, że nawet najbardziej codzienna scena może stać się przestrzenią egzystencjalnego niepokoju. W najnowszych pracach artysta z jeszcze większą precyzją łączy mistrzowskie opanowanie koloru z umiejętnością budowania narracji przez niedopowiedzenie. Jego zdjęcia przypominają zatrzymane kadry z filmu, w którym bohaterowie nie wypowiadają żadnego słowa, lecz ich postawa, cień, światło czy gest mówią za nich. To obrazy, które nie narzucają jednej interpretacji, lecz prowokują do refleksji, pozostawiając widza z emocją, pytaniem, czasem z niepokojem, którego nie sposób zignorować.
Birgus w swojej fotografii nie opisuje rzeczywistości w sposób dosłowny — przeciwnie, buduje obrazy, które są odbiciem naszego wewnętrznego stanu, niejednoznaczności świata, chwil zawieszenia. W pracach tych dominuje klimat napięcia i nostalgii. To rzeczywistość widziana okiem kogoś, kto potrafi dostrzec to, co zwykle umyka naszej uwadze: subtelny gest, fragment architektury, efemeryczne światło, milczenie między ludźmi.
Artysta posługuje się wyrafinowanym zestawieniem elementów rzeczywistości i poetyckiego niedopowiedzenia. Mgła, silny kontrast światła i cienia, zderzenie naturalnych krajobrazów z geometryczną architekturą czy niecodzienne zestawienia postaci i przestrzeni stają się narzędziami budowania znaczeń, które nie są dosłowne. Te zabiegi formalne prowadzą widza w stronę introspekcji i skłaniają do interpretacji obrazów poza dosłowność przedstawienia.
Jednym z wyróżniających się środków wyrazu, po które sięga Birgus, jest gra perspektywą oraz umiejętność zatrzymania chwili granicznej – momentu napięcia, zawieszenia, przemiany. Czasami jest to czysta geometria, czasami ruch, a czasem niedopasowanie skali, które wybija nas z bezpiecznego sposobu patrzenia. Cęsto wprowadza do swoich kompozycji sylwetki ludzi skontrastowane z monumentalną architekturą lub otwartą przestrzenią nieba. Takie zestawienia podkreślają dramatyzm sytuacji i budują napięcie między tym, co przyziemne, a tym, co metafizyczne. Fotografia staje się tu przestrzenią balansowania pomiędzy jawą a snem, dokumentem a kreacją, zmysłowością a analitycznym spojrzeniem.
Zdjęcia Birgusa ukazują człowieka uwikłanego w miejską przestrzeń, która nie tylko go otacza, ale również izoluje. Bohater jego prac jest często samotny, zawieszony pomiędzy ruchem a bezruchem, obecnością a brakiem kontaktu z otoczeniem.
Birgus często korzysta również z intensywnego koloru jako dominanty kompozycyjnej. Czerwień, żółć czy błękit pojawiają się jako znaki, które nie tylko przyciągają wzrok, ale i niosą ładunek emocjonalny. Artysta świadomie zestawia żywe barwy z neutralnym tłem lub statyczną sceną społeczną, tworząc napięcie między ekspresją a codziennością. W ten sposób zwyczajne chwile nabierają dramaturgii i znaczenia, bez potrzeby inscenizacji czy ingerencji.
Niektóre z najnowszych prac są bardziej oszczędne w środki — niemal monochromatyczne, pozbawione ludzi, skoncentrowane na strukturze i rytmie. Inne — przeciwnie, pełne postaci i barw, ale pokazane w taki sposób, że mimo obecności tłumu, każdy wydaje się samotny. Birgus poprzez fotografię bada zjawisko obecności i nieobecności, pokazuje ludzi nie jako jednostki opowiedziane w czasie, ale jako fragmenty pejzażu emocjonalnego.
Ta wystawa nie opowiada o czasie, miejscu czy wydarzeniach. Opowiada o patrzeniu.
O potrzebie kontemplacji. O sztuce zadawania pytań bez oczekiwania odpowiedzi.
Michał Szalast

Vladimír Birgus jest fotografem, kuratorem, historykiem fotografii, profesorem i kierownikiem Instytutu Twórczej Fotografii Uniwersytetu Śląskiego w Opawie. Jego fotografie prezentowane były na 85 wystawach autorskich i prezentowane są w wielu kolekcjach (m.in. Muzeum Sztuki Dekoracyjnej w Pradze, Muzeum Sztuki w Ołomuńcu, Galeria Morawska w Brnie, Słowacka Galeria Narodowa w Bratysławie, Muzeum Śląskie w Katowicach, Biblioteka Narodowa i Europejski Dom Fotografii w Paryżu,  Muzeum Réattu w Arles, Ludwig Museum w Kolonii, Museum of Fine Arts w Houston, San Francisco Museum of Modern Art, Tokyo Museum of Photographic Art, Yokohama Museum of Art, itp.). Jest autorem i współautorem 68 książek, m.in. Tschechoslowakische Fotografie der Gegenwart  (Kolonia i Heidelberg 1990), Czech Photographic Avant-Garde 1918–1948 (Praga i Stuttgart 1999, Cambridge/Mass. i Londyn 2002), František Drtikol  (Praga 2000), Jaroslav Rössler – Czech Avant-Garde Photographer (Cambridge/Mass. i Londyn 2003),  Czeska fotografia XX wieku  (Praga 2010), Na pierwszy rzut oka. Wybór czeskiej fotografii XX i XXI wieku  (Ołomuniec i Opole 2016), Jindřich Štreit: Village People 
(Berlin i Praga 2020), Fotografia czeska w datach 1839–2019  (Praga 2021) i Michał Szalast: Albíni/Albinos/Albinosi  (Ostrawa 2023).  
Był kuratorem i współkuratorem wielu wystaw w wielu muzeach i galeriach, na przykład: Współczesne piękno: Czeska awangarda fotograficzna 1918–1948 ( Barcelona, Paryż, Lozanna, Praga i Monachium 1998–1999), Akt w czeskiej fotografii (Praga, Ołomuniec, Moskwa, Paryż, Akwizgran, Poznań, Wrocław, Ksiąź, Opawa, Bratysława, Ateny, Jindřichův Hradec i Warszawa, 2000–2009), Czeska fotografia XX wieku (Praga 2005, Bonn 2009), Dawno, dawno temu na Wschodzie. Czesi oczami fotografów
1948–1989  (Praga 2009), Intymny świat Josefa Sudka (Paryż i Ottawa, 2016–2017), Awangardowy fotograf Jaromír Funke (Praga, Paryż, Frankfurt nad Menem i Ołomuniec, 2017–2018), Václav Podestát:
Daleko i blisko (Praga, 2022). Monografie: Tomáš Pospěch: Vladimír Birgus. Cosi nevyslovitelného / Something Uspeakable. KANT, Praha 2003. - Štěpánka Bieleszová: Vladimír Birgus.  Fotografie
1972–2014 / Photographs 1972 – 2014.  Muzeum Sztuki w Ołomuńcu i KANT Praga, 2014. - Danuta Kowalik-Dura, Adam Mazur: Vladimír Birgus. Fotografia / Photographs 1972–2017.  Muzeum Śląskie, Katowice 2017. - Jiří Siostrzonek: Vladimír Birgus. So Much, So Little. Photographs from the Years When So Much was Demanded ans Do Littlw Was Allowed. (KANT, Praga 2019).