w większości fotografie ze zbiorów Leszka Brogowskiego
Gdańska Galeria Fotografii i NOMUS – Nowe Muzeum Sztuki, ul. Stefana Jaracza 14
Wernisaż w piątek 9 października o godz. 18:00, ekspozycja do 31 stycznia 2027
Zespół kuratorski: Witold Kanicki, Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka, współpraca: Maja Bieńkowska
Wydarzenie towarzyszące: Rozmowy o Fotografii, sobota 10 paździenika o godz. 13:00
Spotkanie i dyskusja kuratorów wystawy z artystami:
prof. Leszkiem Brogowskim, prof. Witoldem Węgrzynem i Pawłem Borkowskim
Autorki i autorzy prac prezentowanych na wystawie:
Leszek Brogowski, Witold Węgrzyn, Paweł Borkowski, Jan Berdyszak, Wojciech Bruszewski, David Connearn, Witosław Czerwonka, Jan Michał Fabich, Stano Filco, Ivan Kafka, Teresa Murak, Andrzej Różycki, Zofia Rydet, ORLAN
Zapisy. Leszek Brogowski i galeria gn 1978‒1981 – nowa wystawa Gdańskiej Galerii Fotografii
Czy i w jaki sposób fotografia może stać się narzędziem krytycznego myślenia, a galeria miejscem budowania niezależnej wspólnoty? Jak tworzyć sztukę w rzeczywistości politycznych ograniczeń?
W piątek 9 października o 18.00 odbędzie się wernisaż wystawy poświęconej twórczości Leszka Brogowskiego oraz historii legendarnej gdańskiej galerii gn, działającej w latach 1978–1981
– poprzedniczki Gdańskiej Galerii Fotografii.
Ekspozycja obejmuje materiały archiwalne dokumentujące unikalną działalność konceptualną galerii: fotografie, rysunki, grafiki, druki ulotne, a także mało znane w Polsce rysunki oraz fotografie natychmiastowe Leszka Brogowskiego i prace artystek i artystów wystawiających w gn.
Artysta, intelektualista, inżynier
Leszek Brogowski – humanista, intelektualista, inżynier, absolwent Politechniki Gdańskiej – był jednym z nielicznych artystów zaproszonych do współtworzenia Międzynarodowej Kolekcji Polaroida (Polaroid Collection) w latach 80. XX wieku. W swojej praktyce konsekwentnie poszerzał pole sztuki, analizując sens przekazu i materialność dzieła. Fotografię traktował jako narzędzie demokratyczne – dostępne, powszechne i niosące potencjał zmiany społecznej. W duchu konceptualizmu, bliskiego Fluxusowi, wykorzystywał ją jako medium analizy i dokumentacji, wyłamując się z dominującej w Polsce w latach 1945–1990 tradycji estetyzacji obrazu.
Neoawangarda w Gdańsku
Galeria gn, działająca przy Związku Polskich Artystów Fotografików Okręgu Pomorskiego, stała się jednym z ważniejszych ośrodków sztuki konceptualnej i performatywnej w Polsce. W ciągu niespełna czterech lat – od 3 stycznia 1978 do 13 grudnia 1981 roku – zrealizowano blisko 50 wystaw, którym w większości towarzyszyły autorskie katalogi. Kierownikiem galerii i jej leaderem był Leszek Brogowski, który wraz z zaangażowanymi młodymi twórcami Witoldem Węgrzynem, Pawłem Borkowskim i Wojciechem Leszczyńskim zapraszał zarówno uznane, jak i mniej znane postacie lokalnej i ogólnopolskiej sceny artystycznej, m.in. Jana Berdyszaka, Wojciecha Bruszewskiego, Małgorzatę Borowską, Witosława Czerwonkę, Zbigniewa Dłubaka, Teresę Murak, Jadwigę Przybylak, Andrzeja Różyckiego, Zofię Rydet Grzegorza Sztabińskiego, a także artystów zagranicznych, takich jak Victor Burgin, Stano Filco, Milan Grygar, Ivan Kafka, Jürgen O. Olbrich, ORLAN oraz grupa HPA (Histoire et Prospection de l'Art).
Działalność gn wpisywała się w krajobraz polskiej neoawangardy, współtworzony przez galerie
Foto-Medium-Art we Wrocławiu, Akumulatory 2 w Poznaniu czy Studio w Warszawie. W odróżnieniu od wielu z nich gn nie była związana z uczelnią artystyczną – wyrastała z oddolnej inicjatywy środowiska fotografów, artystów i krytyków.
Twórcy galerii nie formułowali manifestu. Wartość sztuki upatrywali w jej praktykowaniu, budowaniu relacji i wymianie myśli oraz konsekwentnym podtrzymywaniu postawy twórczej w życiu. Celem nie było tworzenie arcydzieł, lecz rozwijanie procesu twórczego jako sposobu myślenia i działania. Dlatego Leszek Brogowski oraz współpracujący z nim krytyk sztuki Marceli Bacciarelli zapraszali do zmieniających się co miesiąc wystaw artystki i artystów zainteresowanych niekomercyjnym i analitycznym wymiarem sztuki, otwartych na eksperyment i nowe formy współpracy. Ich działalność wpisywała się w rozwijające się w Polsce i środkowej Europie demokratyczne praktyki artystyczne oraz międzynarodowe sieci wymiany.
Wyjątkowa formuła galerii gn
- Formuła galerii okazała się zaskakująco współczesna. Funkcjonowała jako platforma wymiany myśli, laboratorium współpracy i eksperyment instytucjonalny, a nie jedynie miejsce prezentacji dzieł. Brogowski tworzył narzędzie budowania relacji i wspólnoty artystycznej – przestrzeń, w której proces twórczy był równie ważny jak jego rezultat. Obok galerii AUT (od 1981 roku OUT) gn była jedyną konceptualną przestrzenią wystawienniczą w Trójmieście – opowiada Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka, współkuratorka wystawy, kustoszka Działu Gdańska Galeria Fotografii.
Działalność galerii przerwało wprowadzenie stanu wojennego. W styczniu 1982 roku Leszek Brogowski w geście protestu zamknął galerię i wyemigrował do Francji. Tam podjął studia filozoficzne na Sorbonie, a następnie rozpoczął karierę naukową na Uniwersytecie w Rennes.
Wystawa opowiada o motywacjach artystów działających w realiach późnego komunizmu oraz o odważnych strategiach współpracy i kolektywnego działania. Pokazuje, jak mimo ograniczeń w podróżowaniu budowano międzynarodowe sieci kontaktów, wykorzystywano korespondencję jako narzędzie komunikacji i rozwijano praktyki mail artu. Jednocześnie stawia pytanie o aktualność tych doświadczeń – wspólnotowość, samoorganizację i alternatywne modele funkcjonowania instytucji sztuki, które pozostają inspirujące również dziś.
- Tytułowe „Zapisy” odnoszą się zarówno do specyfiki ówczesnej sztuki konceptualnej nierozerwalnie związanej z tekstem, jak i do dziedzictwa instytucji zmaterializowanego w postaci dzieł sztuki, ale i dokumentalnych śladów działalności galerii czy wizualnych rejestrów dotyczących biografii miejsca i samego Leszka Brogowskiego – mówi współkurator wystawy Witold Kanicki, historyk sztuki, krytyk i kurator, wykładowca Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu.
Na wystawie zostaną zaprezentowane prace z archiwum Leszka Brogowskiego, Pawła Borkowskiego, Marty Olchowik Choynowskiej, Witolda Węgrzyna, Muzeum Narodowego w Gdańsku, Fundacji im. Zofii Rydet, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz z kolekcji partnera wystawy, Alaina Oudina – francuskiego architekta, galerzysty i kolekcjonera, który od 1983 roku wspierał Brogowskiego, organizując jego pierwszą francuską wystawę w galerii À l'Enseigne des Oudin.
Wystawie towarzyszy folder i książka z tekstami Leszka Brogowskiego, Witolda Kanickiego, Małgorzaty Taraszkiewicz-Zwolickiej oraz Maksymiliana Wroniszewskiego.

Wstęp na wernisaż jest bezpłatny. Wystawę można oglądać od wtorku do niedzieli w godz. 11:00–18:00.
Bilety można kupić w kasie NOMUS, ul. Jaracza 14 w Gdańsku. We wtorki wstęp jest bezpłatny.
Organizatorzy:
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Muzeum Narodowe w Gdańsku
Działy Gdańska Galeria Fotografii i NOMUS
Partnerzy:
Enseigne des Oudin, Instytut Polski w Paryżu, Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku, InvestGDA
Partnerzy medialni:
Związek Polskich Artystów Fotografików Okręg Pomorski, Kwartalnik Fotografia, Pismo, TVP Kultura,
Radio Gdańsk, Teraz!, Magazyn Prestiż,Trojmiasto.pl
