Ogród Botaniczny Polskiej Akademii Nauk, ul. Prawdziwka 2, Powsin
Wystawa jest eksponowana w Alei Dębowej i jest czynna do końca czerwca 2024
Ekspozycja to 40 prac w formacie 150×100 cm w technice archiwalnego druku
cyfrowego na podłożu aluminiowym pokrytym warstwą akrylu
„Jeżeli nie widzisz całego świata w małym zakątku swojego ogrodu, nie podróżuj.
Nie zobaczysz i nie nauczysz się niczego”
(przysłowie chińskie)

PIERWSZY KROK
Szary grudniowy dzień, dwadzieścia lat temu. W tle za oknem zimowy pejzaż. Przez chmury przebijają się promyki słońca, opisując kształty i aksamitne powierzchnie kwiatu amarylisa. To urodzinowy prezent od M dla M. Kwiat przyciąga moją uwagę i pobudza wyobraźnię. W środku kielicha, wśród czerwonych płatków, sterczy samotny słupek otoczony delikatnie drżącymi pręcikami. Obserwując wizualny dialog pomiędzy poszczególnymi częściami tej florystycznej sceny, zarejetrowałem pierwszy obraz do serii o roboczym tytule „Natura Nuda”.
OBSZARY ZAINTERESOWANIA
Zawsze interesowały mnie nieoczywiste przestrzenie lub obszary graniczne, które pozwalają opisać lub zarejestrować naszą obecność w naturze. Szczególnie mikrokosmosy, które można odkryć za pomocą szkła powiekszającego lub mikroskopu. Ważne jest to, aby te mikroprzestrzenie obserwować z ich poziomu i ze zrozumieniem procesów tam zachodzących. Tam, ukryte przed wzrokiem zwykłych przechodniów, nieprzywykłych do pochylenia się nad otaczającą naturą, jawią się bacznemu obserwatorowi obszary magiczne. Dla posiadających moce kreatywne to niekończące się źródło inspiracji.
ALBUM
Mam nadzieję, że obrazy, które tworzę, zainspirują nie tylko do oglądania natury w detalu, ale pomogą zrozumieć język kształtów, brył i kolorów obecnych w przyrodzie. Przy tworzeniu tych wizualnych komunikatów wielką inspiracją dla mnie są postacie, takie jak: Maria Sibylla Merian, Ernst Haeckel, Carl Blossfeldt, Man Ray, Edward Weston, Irving Penn, Albert Watson. Peter Beard, Gian Paolo Barbieri. Ta podróż do zakamarków mojej fascynacji naturą to niekończąca się przygoda i ciągłe odkrywanie otaczającego nas piękna.
PAMIĘĆ
Olbrzymi dług wdzięczności należy się pamięci mojego mentora, Stefana Alwina, który, w czasie moich szkolnych i studenckich lat, otworzył dla mnie nowe przestrzenie wiedzy i fascynacji naturą, entomologią, botaniką, bibliofilstwem i illustracją przyrodniczą.
Leszek Szurkowski

Theatrum Botanicum Leszka Szurkowskiego
W dzisiejszym świecie, zdominowanym przez nadmiar bodźców i informacji, wartość głębokiej, uważnej obserwacji może być nieoceniona. Ale co się kryje w tej uważności? Jakie są jej granice i co może nam ona zaoferować?
W swojej pracy Leszek Szurkowski wykorzystuje fotografię do zatrzymywania efemerycznych momentów, dzięki czemu uzyskujemy unikatowy dostęp do skomplikowanych relacji i kontekstów. To więcej niż tylko estetyczna kompozycja, to moment petryfikacji procesu, zamrożenie chwili, pozwalające na wydobycie ukrytej w obiekcie „nadprzewodności” i pozaczasowości, które dzięki temu uzyskuje dodatkowy wymiar bezstratności. Za przedstawionymi obrazami kryją się całe uniwersa znaczeń i interpretacji, a ich obserwacja może być punktem krystalizacji głębokiego zrozumienia przyrody i jej ukrytych procesów. W świecie nauki studium przypadku oraz uważna obserwacja były niegdyś często stosowanymi narzędziami badawczymi. Nie całe odeszły w niepamięć, ale łatwiej je odnaleźć w refleksji artystycznej niż w badaniach.
A szkoda, bo otwierają one drzwi do ukrytych mikrokosmosów, które można również odkryć za pomocą szkła powiększającego albo zaawansowanego mikroskopu. Wydaje się, że w tych mikrokosmosach kryje się klucz do zrozumienia istoty procesu i jego formy, ale również jego (trans)formacji, (in)formacji, (de)formacji..., czyli wszystkiego, co jest wynikiem relacji pomiędzy obiektem (formą) i jego środowiskiem (metaformą, kontekstem procesu). Ale aby zrozumieć je w pełni, trzeba najpierw nauczyć się „upodmiotowić przestrzeń”, co w kontekście badawczym oznacza umiejętność obserwacji z poziomu tych mikroświatów, z głębokim zrozumieniem procesów, które tam zachodzą. W takim badaniu obserwacja staje się zarówno studium przypadku, jak i formą praktyki uważności. A to obszar, który od lat jest domeną Leszka Szurkowskiego. Co więcej, nauka i sztuka nie są tu rozdzielone, a wręcz przeciwnie, wzajemnie się uzupełniają.
W ten sposób uważna obserwacja i studium przypadku nie są tylko narzędziami naukowymi, ale formami ekspresji i odkrycia, które wnoszą wartość zarówno do nauki, jak i do sztuki. Umożliwiają one uchwycenie przemijających aspektów rzeczywistości w sposób, który pozwala nam na głębsze zrozumienie i aprecjację dynamicznej złożoności Natury.
I tak oto „mały zakątek naszego ogrodu” staje się mikrokosmosem, w którym możemy dostrzec i zrozumieć cały wszechświat. Do takiego uważnego obserwowania świata zaprasza nas wszystkich Leszek Szurkowski. Przyjmijmy to zaproszenie i dajmy się uwieść Naturze w Theatrum Botanicum.
Paweł Kojs

Leszek Szurkowski
Urodził się 1 stycznia 1949 roku w Poznaniu.
Ukończył studia na Wydziale Leśnym Akademii Rolniczej (obecnie Uniwersytet Przyrodniczy) w Poznaniu w 1973 roku. Doktorat i habilitacja w zakresie fotografii i multimediów (Akademia Sztuk Pięknych w Poznaniu).
Zajmuje się grafiką użytkową, projektowaniem książek, fotografią, fotoilustracją oraz konsultacjami w zakresie komunikacji wizualnej i mediów.
W latach 1992–2003 profesor wizytujący Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu.
W latach 2007–2016 profesor
(dziekan Wydziału Artystycznego w latach 2011–2014) na Wydziale Grafiki w Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej (AHE) w Łodzi. W latach 2014 -16 konsultant w dziedzinie Komunikacji Wizualnej i Mediów dla Arriyadh Development Authority w projekcie Atturaif Museology (Old Dir’aiyah, UNESCO), Riyadh, Arabia Saudyjska.
W 1982 założył w Kanadzie studio LES INC które prowadziło działalność w zakresie reklamy, komunikacji wizualnej, fotografii, multimediów oraz projektowania graficznego. Od 1964 roku uczestniczył w przeszło 150 krajowych i międzynarodowych wystawach zbiorowych. W latach 1965–2023 zrealizował ponad 60 wystaw indywidualnych. Od 1972 roku członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Jego prace drukowano między innymi w „Graphis Photo”, „Communication Arts Magazine”, „Graphic Excellence USA”, „Studio Magazine”, „Masters of Photography”, „APA Awards Book”, „How”, „Applied Arts” and „Photo District News”. Więcej na stronie autorskiej.
