Jesteśmy dziećmi przyrody. Czy jesteśmy tego świadomi w większym, lub mniejszym stopniu? Czy też zupełnie nie. Ale podlegamy tym samym prawom w dystrybucji i ewolucji kultury memów, co kod DNA programujący liściom ucieczkę przed zimnem w jedyny możliwy 

sposób. Grawitacyjnie w dół, czasem z małą swadą, pierwszą i ostatnią figlarną zabawą poza macierzą przyrostu do Rodziny podróżą z wiatrem na sąsiednią ulicę, do przydrożnego rowu i tam w wieczny spoczynek. W mikoryzę chwilowego niebytu.

Przypuszczam, że ten sam proces towarzyszy wszystkim artystom, twórcom, w tym skupiwszy się na naszej działce – również ambitniejszym i bardziej świadomym fotografom. Po pierwszych twórczych uniesieniach. Brawach na wystawach, czy też publikacjach w  fancy plejsach - przychodzi echo oddalającego się gwaru i konieczność remanentu emocjonalnych wibracji.
Niektóre z tych wydarzeń trwale budują naszą twórczą świadomość, inne zaś okazują się czymś na kształt chwilowego, życiowego, pustego środowiskowego uwznioślenia.

Przyglądamy się naszym fotografiom, czy bronią się w całości – czy dalej widać (już w formie skamieliny), ale jednak czytelny kwant naszej artystycznej wrażliwości. Ja z przyjemnością jesienią wracam do przeglądu swojego portfolio. Z jednej strony napawa mnie dumą, z drugiej zaś stanowi trudną do ułożenia łamigłówkę. Czasami usuwam, jak z rabaty czy z trawnika – zbyt wybijający się, nie pasujący do całości fragment tych ku słońcu, do światła – gwałtownych fotograficznych uniesień. To niezbędny proces samooczyszczania i tworzenia przestrzeni do nowego wzrostu.

Bywa w życiu tak, że pędzimy z naszą miłością w tanecznym wirze, od sesji do sesji, od zdjęcia do zdjęcia. Cykl za cyklem.
Bywa też tak, że sprawy życiowe wysysają nas okrutnie. Warto mieć do tego łagodny punkt spojrzenia. To nieuniknione, ale też konieczne. Wtedy właśnie rodzi się ten moment na przewartościowania. Ponowne odczytania. Ja w nim teraz jestem.

Uwielbiam wizualną kulturę krajów skandynawskich. Może to dla tego, że tamtejsza natura narzuca wręcz i trzyma w żelaznym uścisku ten rytm współpracy i twórczej interakcji wraz ze słońcem, dniem i nocą, surową przyrodą. Tam wartość sentymentalna jest tak widoczna i czytelna jak pajączki mikoryzy z żył podskórnie, ale jakby jeszcze na wierzchu do słońca, na mrozie i wiatrem pośród fiordów wysmagane. Czystość architektoniczna, kultura społeczna, otulina intelektualna. Jak mchy i porosty osiedliły się na tamtejszych pniach i skałach. Wszystko widać. Nic nie skrywa się się w rozwodnionym tłumie. Nawet zło. Jak smutku jesieni – wytartego z pogodowej mapy w krajach Śródziemia – nie sposób nie doświadczyć.

Jest taka scena w tym filmie – bo tytuł felietonu nie wziął się przypadkiem, która zrobiła na mnie piorunujące wręcz wrażenie.
Pod tą wierzchnią tkanką Wartości Sentymentalnej kryje się krzyk rozpaczy człowieka, którego zakuto i odebrano mu wolność tworzenia. Bo tysiące bodźców, zadań, lęków i nieswoich projekcji krok po kroku, chwila po chwili odbiera immanentną i niezbędną potrzebę rozumienia życia, która dla każdego artysty inaczej się wyraża, ale dla każdego jest tym samym - tlenem we krwi pozwalającym przewiewać z głowy nieustannie tlącą się fundamentalną myśl o bezsensie jednostkowego istnienia.
Jacek Gąsiorowski

Tekst ukazał się oryginalnie w jesiennym numerze Digital Camera Polska 2026